วธ. ยกระดับสังคมคุณธรรม เร่งเครื่องแผนส่งเสริมคุณธรรมแห่งชาติ ระยะที่ 3 ชู “ระบบเครดิตคุณธรรม” เปลี่ยนความดีให้เป็นทุนชีวิต

วันที่ 13 กรกฎาคม 2569 เวลา 10.00 น. นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี ประธานกรรมการส่งเสริมคุณธรรมแห่งชาติ มอบหมายให้นางสาวซาบีดา ไทยเศรษฐ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม รองประธานกรรมการ คนที่ 1 เป็นประธานการประชุมคณะกรรมการส่งเสริมคุณธรรมแห่งชาติ ครั้งที่ 2/2569 พร้อมด้วยผู้ทรงคุณวุฒิ และผู้แทนหน่วยงานต่าง ๆ เข้าร่วมประชุม ณ ศูนย์ประชุมกระทรวงวัฒนธรรม ชั้น 8 อาคารวัฒนธรรมวิศิษฏ์ กระทรวงวัฒนธรรม

นางสาวซาบีดา ไทยเศรษฐ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม เปิดเผยว่า การประชุมครั้งนี้ได้ติดตามผลการดำเนินงานที่ผ่านมา ซึ่งมีความก้าวหน้าในหลายด้าน ได้แก่ การกำหนดมาตรฐานความซื่อสัตย์สุจริตสำหรับผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองและองค์กรอิสระ การยกระดับความโปร่งใสในการคัดเลือก “คนดีศรีจังหวัด” และ “คนดีศรีกรุงเทพมหานคร” รวมถึงการบูรณาการคุณธรรม 5 ประการ (พอเพียง วินัย สุจริต จิตอาสา และกตัญญู) เข้ากับหลักธรรมาภิบาลในองค์กรต่าง ๆ ทั่วประเทศ สำหรับทิศทางการขับเคลื่อนในระยะต่อไป ที่ประชุมให้ความสำคัญกับประเด็นสำคัญ 3 เรื่อง ได้แก่ (1) การจัดทำ (ร่าง) แผนปฏิบัติการด้านการส่งเสริมคุณธรรมแห่งชาติ ระยะที่ 3 (พ.ศ. 2571 - 2575) โดยมุ่งเน้นการพัฒนาทุนชีวิตเด็กอายุต่ำกว่า 13 ปี ซึ่งเป็นช่วงวัยที่สำคัญที่สุดในการบ่มเพาะพฤติกรรมและการเรียนรู้ โดยใช้กลไกส่งเสริมคุณธรรมที่สอดคล้องกับพัฒนาการตามช่วงวัย พร้อมสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการปลูกฝังคุณธรรม ผ่านพื้นที่ปลอดภัยและสร้างสรรค์ เพื่อให้เด็กสามารถเรียนรู้และซึมซับค่านิยมที่ดีงามได้จากทุกมิติรอบตัว ทั้งบ้าน วัด โรงเรียน และชุมชน โดยแผนงานนี้จะเน้นการดึงทุกภาคส่วนเข้ามามีส่วนร่วมในการเป็นต้นแบบที่ดี เพื่อให้เด็กได้รับการปลูกฝังคุณธรรมและมีภูมิคุ้มกันทางสังคม ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญในการส่งเสริมให้เด็กเติบโตเป็นคนดี คนเก่ง และคนมีคุณภาพของประเทศ (2) ผลักดันระบบเครดิตคุณธรรมให้เป็นรูปธรรม เพื่อสร้างสังคมที่ยกย่องคนดี โดยมุ่งเน้นการศึกษาและพัฒนาระบบบันทึกข้อมูลความดีที่มีมาตรฐาน เพื่อเปลี่ยนพฤติกรรมคุณธรรมที่เป็นนามธรรมให้กลายเป็น “ทุนทางสังคม” ที่วัดผลได้จริง โดยจะดำเนินการศึกษาวิจัยเพื่อเชื่อมโยงผลลัพธ์จากการทำความดีเข้ากับสิทธิประโยชน์เชิงรูปธรรมจากหลายภาคส่วน ซึ่งจะส่งผลให้ผู้ที่มีเครดิตคุณธรรมได้รับโอกาสในหลายด้าน เช่น ด้านการศึกษา ได้รับทุนการศึกษาเป็นกรณีพิเศษ การเข้าถึงสวัสดิการภาครัฐที่สะดวกและรวดเร็วยิ่งขึ้น รวมถึงการได้รับโอกาสในการสมัครงานหรือการพิจารณาตำแหน่งหน้าที่ในอนาคต เป้าหมายสำคัญคือการสร้างสังคมที่ยกย่องคนดี โดยเปลี่ยนการทำความดีให้เป็นทุนชีวิตที่มีคุณค่า และสามารถต่อยอดไปสู่โอกาสต่างๆ ในสังคมได้ ซึ่งจะเป็นแรงจูงใจให้ประชาชนทุกวัยมุ่งมั่นทำความดีจนกลายเป็นพฤติกรรมที่ยั่งยืน (3) ปรับโฉมกลไกการประเมินจังหวัดคุณธรรมให้มีมาตรฐาน เพื่อสร้างความเป็นเอกภาพและยกระดับธรรมาภิบาลในระดับพื้นที่อย่างเข้มแข็ง ซึ่งที่ประชุมได้ร่วมกันพิจารณาการปรับปรุงกลไกการประเมินจังหวัดคุณธรรม โดยมอบหมายให้คณะอนุกรรมการด้านการประเมินบุคคล ชุมชน องค์กร อำเภอ และจังหวัดคุณธรรม ทำหน้าที่เป็นกลไกหลักในการประเมินจังหวัดคุณธรรมทั้ง 3 ระดับ ได้แก่ ระดับส่งเสริมคุณธรรม ระดับพัฒนาคุณธรรม และระดับคุณธรรมต้นแบบ รวมทั้งการคัดเลือกจังหวัดคุณธรรมต้นแบบโดดเด่น เริ่มตั้งแต่ปีงบประมาณ พ.ศ. 2570 เป็นต้นไป เพื่อให้การประเมินจังหวัดคุณธรรมได้รับการรับรองมาตรฐานจากส่วนกลาง มีความโปร่งใส ตรวจสอบได้ และสะท้อนผลสัมฤทธิ์ของการขับเคลื่อนคุณธรรมในระดับพื้นที่อย่างแท้จริง โดยการปรับปรุงนี้จะช่วยให้สามารถจัดเก็บฐานข้อมูลคุณธรรมระดับจังหวัดได้อย่างเป็นระบบ และพัฒนาศักยภาพพื้นที่ให้เป็นต้นแบบที่ดีได้มากยิ่งขึ้น พร้อมกันนี้ มีมติให้ยกเลิกคณะอนุกรรมการส่งเสริมคุณธรรมกระทรวงมหาดไทย และปรับใช้กลไกคณะอนุกรรมการส่งเสริมคุณธรรมระดับกระทรวงในการขับเคลื่อนองค์กรคุณธรรมของกระทรวงมหาดไทย เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ ลดความซ้ำซ้อนของโครงสร้าง และทำให้การบริหารจัดการมีความคล่องตัวมากยิ่งขึ้น อันจะเป็นการวางรากฐานสำคัญในการขับเคลื่อนสังคมคุณธรรมที่เข้มแข็งจากฐานราก สู่การเป็นเครือข่ายความดีที่มีเอกภาพครอบคลุมทั่วทุกภูมิภาคของประเทศ

นอกจากนี้ ที่ประชุมได้รับทราบผลการดำเนินงานของคณะอนุกรรมการระดับนโยบายทั้ง 4 คณะ ซึ่งได้ขับเคลื่อนแผนปฏิบัติการด้านการส่งเสริมคุณธรรมแห่งชาติ ระยะที่ 2 (พ.ศ. 2566 - 2570) อย่างต่อเนื่อง โดยมีความก้าวหน้าที่สำคัญ อาทิ การจัดทำร่างแผนปฏิบัติการด้านการส่งเสริมคุณธรรมแห่งชาติ ระยะที่ 3 การพัฒนาแนวทางส่งเสริมคุณธรรมสำหรับเด็กอายุต่ำกว่า 13 ปี การศึกษาระบบเครดิตคุณธรรมเพื่อสร้างแรงจูงใจให้ประชาชนทำความดี การผลิตสื่อและกิจกรรมสร้างการรับรู้ด้านคุณธรรม รวมถึงการประเมินและยกย่องชุมชน องค์กร อำเภอ และจังหวัดคุณธรรมต้นแบบ ตลอดจนการคัดเลือกคนดีศรีจังหวัดและคนดีศรีกรุงเทพมหานคร เพื่อขยายผลการสร้างสังคมคุณธรรมในทุกพื้นที่

ทั้งนี้ ที่ประชุมมีมติปรับปรุงองค์ประกอบ หน้าที่ และอำนาจของคณะอนุกรรมการระดับนโยบายและระดับปฏิบัติการ ให้สอดคล้องกับภารกิจและทิศทางการดำเนินงานในอนาคต รองรับการจัดทำแผนปฏิบัติการด้านการส่งเสริมคุณธรรมแห่งชาติ ระยะที่ 3 ซึ่งจะเป็นกรอบนโยบายสำคัญในการพัฒนาคุณธรรมของประเทศในช่วงปี พ.ศ. 2571 - 2575 และผลการติดตามตัวชี้วัดภายใต้แผนปฏิบัติการด้านการส่งเสริมคุณธรรมแห่งชาติ ระยะที่ 2 สะท้อนให้เห็นพัฒนาการในหลายด้าน โดยดัชนีคุณธรรม 5 ประการ และระดับคุณธรรมในการบริหารงานของหน่วยงานภาครัฐมีแนวโน้มดีขึ้นจากปีที่ผ่านมา ขณะที่การพัฒนาระบบเครดิตทางสังคมและการขยายเครือข่ายองค์กรคุณธรรมมีความก้าวหน้าอย่างต่อเนื่อง แม้ยังมีบางตัวชี้วัดที่ต้องเร่งรัดให้บรรลุเป้าหมาย โดยเฉพาะการสร้างการมีส่วนร่วมของประชาชนและการพัฒนาทุนชีวิตเด็กและเยาวชน ซึ่งจะเป็นหัวใจสำคัญของแผนส่งเสริมคุณธรรม ระยะที่ 3 อีกทั้ง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรมยังเน้นย้ำให้ส่งเสริมและเผยแพร่สื่อสร้างสรรค์ด้านคุณธรรมอย่างต่อเนื่องผ่านแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดีย เพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจและภูมิคุ้มกันที่ดีแก่เด็กและเยาวชน พร้อมยก “น้องเนเน่” เป็นแบบอย่างของความมีวินัยและความมุ่งมั่นสู่เป้าหมาย รวมทั้งให้สื่อสารเรื่อง “ความพอเพียง” ให้ชัดเจน เข้าใจง่าย และเข้าถึงเด็กและเยาวชน โดยทุกภาคส่วนร่วมกันขับเคลื่อนคุณธรรมให้เป็นเรื่องใกล้ตัวและนำไปใช้ได้จริง

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม กล่าวว่า กระทรวงวัฒนธรรมจะเดินหน้าบูรณาการการทำงานร่วมกับทุกภาคส่วน เพื่อยกระดับการส่งเสริมคุณธรรม สร้างระบบที่สนับสนุนการทำความดีให้เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องในทุกมิติ ตั้งแต่ระดับบุคคล ครอบครัว ชุมชน องค์กร จังหวัด ไปจนถึงระดับประเทศ เพื่อสร้างภูมิคุ้มกันทางสังคม และวางรากฐานประเทศไทยให้เป็นสังคมที่เข้มแข็งด้วยคุณธรรม จริยธรรม และความรับผิดชอบต่อส่วนรวมอย่างยั่งยืน.